Beint í leiðarkerfi vefsins.
Í kornvörum er fjöldi næringarefna sem eru mikilvæg fyrir heilsuna.Vítamín og steinefni eru aðallega í hýði og kími en í fínunnum kornvörum er búið að fjarlægja þessa hluta. Æskilegt er því að velja oftar heilkornavörur en fínunnar vörur.
Á sólardögum flykkjast Íslendingar út í góða veðrið og njóta útiverunnar. Ýmislegt ber þó að hafa í huga til að forðast það að brenna í sólinni, því húðin getur beðið skaða til lengri tíma en þess sem sólbrúnkan endist.
Lesa meira
Flestir vita að reykingar valda lungnakrabbameini sem og lungna- og hjartasjúkdómum en hugsanlega er ekki öllum ljós þau skaðlegu áhrif sem reykingar hafa á konur. Tóbakslausi dagurinn er 31. maí ár hvert og í ár er sjónum beint að áhrifum reykinga á konur. En hvað er nýtt varðandi konur og reykingar?
Lesa meira
Samkvæmt könnunum Rannsókna og greininga (2007) hafa 64,2% stráka og 70,6% stelpna undir átján ára aldri í framhaldsskólum einhvern tíma orðið ölvuð. Ölvunardrykkja er ekki aðeins hættuleg út af fyrir sig, heldur sýna rannsóknir og reynslan að ölvun unglinga er nátengd við aðra áhættuhegðun, s.s. skyndikynni og ofbeldi.
Lesa meira
Hvernig samfélag er öruggt samfélag og hvað er hægt að gera til að gera samfélag öruggt til að búa í? Margt kemur upp í hugann þegar slík spurning er borin fram. Við viljum t.d. að börnin okkar geti leikið sér á öruggum leikvöllum, að öryggismál skólanna séu í lagi og að þar sé unnið gegn einelti. Við viljum að við það að verða gamall/gömul í samfélaginu finni maður fyrir öruggi, t.d. að við getum verið örugg þegar við erum að hreyfa okkur utandyra m.a. vegna þess að í göngu- og gatnakerfinu sé tekið tillit til okkar. Við viljum að börnum og unglingum í samfélaginu sé gert auðvelt að ástunda heilbrigt líferni og að allt sé gert til að koma í veg fyrir að þau byrji að reykja, drekka eða nota önnur fíkniefni, svo fá dæmi séu nefnd.
Fólk á öllum aldri, úr hvaða fjölskyldu sem er, getur þurft að glíma við vanda sem tengist geðheilsu, óháð menntun, kynþætti, kynhneigð, starfi, fjárhag eða trúarbrögðum.
Þessi vandi er raunverulegur og getur verið ógnvekjandi fyrir þann sem við hann glímir. Hann hefur áhrif á hugsanir fólks, líkama, tilfinningar og hegðun. Eins og segir í upphafi þá nær vandinn til fólks á öllum aldri og eitt af hverjum fimm ungmennum glímir við röskun á geðheilsu. Því miður fær unga fólkið oft ekki þá hjálp sem það þarf. En hér er farið yfir nokkur atriði um geðheilsu sem gott er fyrir unga fólkið að vita.
Lesa meira
Hver kannast ekki við að hafa átt stóra drauma um börnin sín þegar hugað var að barneignum eða á meðgöngu. Ég ætlaði t.d. að kenna mínum börnum annað tungumál strax frá byrjun, fara með þau á söfn og standast ágang plast- og kynjaðra leikfanga.
Lesa meira
Góð tannhirða er barninu nauðsynleg og tennurnar verður að hreinsa þó ekki sé það alltaf auðvelt. Hér eru nokkur góð ráð sem foreldrar geta nýtt sér:
Koffín veldur útvíkkun æða, örari hjartslætti og auknu blóðflæði til allra líffæra. Einnig hefur koffín áhrif á öndun, meltingu og þvagmyndun. Mikil neysla á koffíni getur valdið höfuðverk (sem er líka fráhvarfseinkenni), svima, skjálfta, svefnleysi, hjartsláttartruflunum og kvíða.
Í nýlegri rannsókn á heilsu og líðan Íslendinga kemur fram að ef viðkomandi byrjar ekki að reykja fyrir tvítugsaldurinn þá eru mjög miklar líkur – eða 73% – á því að hann reyki aldrei, miðað við reynslu 18–79 ára núlifandi Íslendinga[1].
Lesa meiraSem betur fer eru flest sambönd ungs fólks hamingjusöm og farsæl en því miður þekkist að sum þeirra eru ofbeldisfull. Ofbeldi í samböndum ungs fólks getur orðið mjög alvarlegt og hafa ber í huga að á þessum árum eru lífsviðhorf að mótast. Flestir ofbeldismenn hófu ferill sinn ungir og því er mikilvægt að grípa strax inn í ef slík hegðun kemur fram.
Lesa meiraBeinin eru lifandi vefur sem er í stöðugri endurnýjun alla ævi. Þau styrkjast jafnt og þétt á æsku- og unglingsárum, en vaxtatímabilið fyrir og um kynþroskaaldur er þó mikilvægast. Hámarksbeinmassi næst á milli 20-25 ára aldurs og ákvarðast af samspili erfða, hreyfingar og næringar, m. a. kalks og D-vítamíns. Eftir að hámarks beinþéttni er náð er hún í jafnvægi, en síðan verður beintap talsvert hjá konum á breytingarskeiði og jafnt og þétt hjá báðum kynjum fram í háa elli.
Lesa meiraGrein með ábendingum um mataræði barna og ungmenna sem stunda íþróttir.
Lesa meiraBreytingar á menningu taka tíma, enda eru bæði langvarandi venjur og rótgróin viðhorf henni gjarnan til grundvallar. Upplýsingar og rökréttar ástæður fyrir menningarbreytingu duga því ekki einar og sér til að ná fram víðtækri hegðunarbreytingu. Svo einfaldur er raunveruleikinn ekki. Það er þess vegna ekki nóg, nú þegar margar bæjar- og útihátíðir eru í vændum út um að allt land, að skrifa pistil sem þennan til að vara við því að eftirlitslausir unglingar og áfengisneysla þeirra sé varasöm. Þetta vita jú foreldrar? Vandinn er fólginn í menningu þjóðarinnar – og henni verður bara breytt í áföngum. En hvernig væri því að taka skref í rétta átt í sumar?
Lesa meiraMikilvægt er að halda tönnunum heilbrigðum og liður í því er að þekkja það sem hefur áhrif á tannheilsuna.Vatn er besti svaladrykkurinn, eins og allir vita, og óhætt er að drekka vel af því. Í vatni er engin orka og það er því ákjósanlegasti drykkurinn til að viðhalda vökvajafnvægi líkamans.
Lesa meiraflestum matvöruverslunum og nær öllum sjoppum landsins er mikið framboð af sælgæti. Þar eru alla jafna stórir sælgætisbarir sem fanga athyglina og börnin sem þangað koma horfa löngunaraugum á litadýrðina. Margir foreldrar reyna að stemma stigu við sælgætisneyslu barnanna með því að hafa ákveðið skipulag á sætindaáti, t.d. sérstakan nammidag aðeins einu sinni í viku.
Lesa meiraÞann tíunda október næstkomandi er alþjóðlegi geðheilbrigðisdagurinn. Á hverju ári er leitast við að beina athyglinni að ákveðnum þáttum geðheilbrigðis og í ár er athyglinni beint að málefnum ungs fólks með sérstaka áherslu á mikilvægi uppbyggjandi samveru.
Ekkert er heilbrigði án geðheilbrigðis. Eitt af því sem hjálpar okkur að þola mótlæti og eykur vellíðan okkar almennt eru jákvæð samskipti okkar við aðra.
Lesa meiraReykingar valda fleiri dauðsföllum hérlendis en nokkur annar lífstílstengdur áhrifaþáttur en á tímabilinu 1995 til 2004 mátti rekja um 18% af dauðsföllum til reykinga. Í fjölda rannsókna kemur fram að flest reykingafólk byrjar að reykja á unglingsárunum og því yngra sem fólk er þegar það byrjar að reykja því erfiðara er að hætta því seinna. Enn fremur hafa komið fram sterkar vísbendingar um að heilsutjón á fullorðinsárum af völdum reykinga aukist eftir því sem einstaklingar byrja fyrr að reykja. Það er því lykilatriði í sambandi við framtíðar heilbrigði þjóðarinnar að fyrirbyggja að ungt fólk byrji að reykja og halda þannig áfram að draga úr skaðsemi reykinga á Íslandi.
Á nokkrum tugum ára hafa afþreyingarmöguleikar okkar vesturlandabúa breyst svo um munar. Sjónvarpsáhorf er algeng afþreying nútímafjölskyldunnar. Tölvueign á Íslandi er mikil og umræða um netfíkn og tölvuleikjafíkn skýtur reglulega upp kollinum.
Frá því að sjónvarp fór að vera almenningseign hafa áhrif sjónvarpsáhorfs, og sérstaklega áhorfs barna, á ofbeldisefni verið mikið rannsökuð. Í fjölda rannsókna hafa fundist tengsl á milli þess að börn horfi á ofbeldisfullt sjónvarpsefni og árásargirni á meðal þeirra. Lesa meira
Rífleg neysla grænmetis og ávaxta virðist minnka líkur á hjarta- og æðasjúkdómum, ýmsum tegundum krabbameina, sykursýki af gerð 2 og offitu. Hollusta þessara fæðutegunda er meðal annars fólgin í ríkulegu magni þeirra af vítamínum, steinefnum, trefjum og öðrum hollefnum. Áhrifin virðast meiri eftir því sem meira er borðað af mismunandi tegundum ávaxta og grænmetis en einstök efni í töfluformi hafa ekki sömu áhrif. Ráðleggingin 5 á dag eða 500 g af grænmeti og ávöxtum á dag er því enn í fullu gildi.
Lesa meiraÍ Hollráðunum að þessu sinni eru niðurstöður nýlegra erlendra rannsókna á unglingum tíundaðar. Flestar þessar rannsóknaniðurstöður eru að finna í Journal of Adolescent Health og eru einfaldaðar hér.
Hreinar og heilbrigðar tennur skipta miklu máli fyrir vellíðan fólks. Aldraðir Íslendingar eru nú betur tenntir en áður fyrr. Vandamál tengd tönnum eru því oftar en áður til staðar hjá öldruðum og er tannvernd því afar nauðsynleg, en tannvernd snýst fyrst og fremst um góða munnhirðu, hollar neysluvenjur, notkun flúors og reglulegt eftirlit tannlæknis.
Lesa meira„Bráðum koma blessuð jólin, börnin fara að hlakka til“ segir í þekktu jólakvæði og sem betur fer hlakka flest börn til jólanna. Nú er sá tími þegar samfélagið er á ferð og flugi og jólaundirbúningurinn að ná hámarki sínu. Við fullorðna fólkið reynum flest hvað við getum til þess að gera þennan tíma sem skemmtilegastan. Það er verið að baka, föndra, kaupa, skreyta og gleðjast með vinnufélögum, vinum og vandamönnum.
Lesa meiraMataræði er mikilvægur áhrifaþáttur á heilsu okkar og líðan og rétt að huga vel að því. Hluti þeirra matvæla sem við kaupum er samsettur úr mörgum hráefnum og því getur verið erfitt að átta sig nægilega vel á innihaldi þeirra. Framleiðendur matvæla fylgja reglum um merkingar til þess að neytandinn geti valið út frá því. Það reynir síðan á neytendur að nýta sér merkingarnar í erli dagsins við innkaup og matreiðslu. Lítum á nokkur atriði varðandi merkingar.
Lesa meira
Fólat er nauðsynlegt fyrir fólk á öllum aldri en það er sérstaklega mikilvægt fyrir konur á barneignaaldri. Fólat er B-vítamín, oft nefnt fólasín eða fólinsýra, sem gegnir fjölda mikilvægra hlutverka í líkamanum. Rannsóknir hafa sýnt fram á tengsl lítillar inntöku fólats fyrir þungun og á fyrstu vikum meðgöngu og hættu á alvarlegum skaða í miðtaugakerfi fóstursins, s.s. klofnum hrygg, heilaleysi og vatnshöfði en á Íslandi greinast árlega um 6 slík tilvik.
Hröð tækniþróun hefur stuðlað að mikilvægum framförum á mörgum sviðum en á sama tíma eru vísbendingar um að hún hafi dregið úr daglegri hreyfingu fólks. Má þar nefna að ofþyngd er algengari en áður og bílaeign hefur hraðvaxið en samkvæmt skýrslunni Umhverfisvísar Reykjavíkurborgar 2003 fjölgaði fólksbílum um 33% á hverja 1000 íbúa í Reykjavík á árunum 1996-2003.
Lesa meiraÁfengi er engin venjuleg neysluvara en er þó hluti af daglegu lífi margra um allan heim. Áfengi er notað við hin ýmsu tækifæri, m.a. í félagslegum aðstæðum, sem hluti af fæðu, sem tákn um frí frá amstri hversdagsins eða við önnur tækifæri. Í umræðunni gleymast því oft þau neikvæðu áhrif sem fylgt geta neyslu áfengis. Samkvæmt heilbrigðisskýrslu frá alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni frá 2002 er áætlað að rekja megi 4% af sjúkdómsbyrði nútímans til neyslu áfengis. Og þegar skoðaðir eru 26 valdir áhættuþættir dauðsfalla og sjúkdóma þá er áfengi þar í fimmta sæti.
Nauðsynlegt er að fá fitu úr fæðunni því fitunni fylgja bæði mikilvæg fituleysin vítamín og lífsnauðsynlegar fitusýrur. Það er hins vegar ekki sama hvaðan fitan kemur með tilliti til hollustunnar og þess vegna er hvatt til að velja sem oftast olíu eða mjúka fitu í stað harðrar fitu. Með harðri fitu (fita á föstu formi við stofuhita) er átt við bæði mettaðar fitusýrur og trans-fitusýrur. Transfitusýrur myndast við herðingu fljótandi fitu og er notuð í smjörlíki og ýmsar iðnaðarframleiddar vörur t.d. kex, sælgæti, snakk og fleira. Þær myndast einnig í vömb jórturdýra fyrir tilstilli örvera. Mjúk eða ómettuð fita er ýmist einómettuð eða fjölómettuð.
Lesa meiraEðlileg munnvatnsframleiðsla hefur mikið að segja fyrir góða líðan og viðheldur heilbrigði munnsins. Munnvatnið smyr og skolar munninn, stuðlar að réttu sýrustigi og inniheldur verndandi efnasambönd fyrir tennur og umhverfi þeirra. Í munnvatni eru auk þess efnahvatar sem byrja meltingu fæðunnar.
Við áramót strengir fólk þess oft heit að hefja nýtt heilsusamlegt líf sem felst oftar en ekki í því að hreyfa sig meira, borða minna og sinna fjölskyldu og vinum betur. Allt er þetta gott og gilt en kapp er best með forsjá. Hverjum manni er nauðsynlegt að fá næga hvíld og góðan svefn.
Það er lífsstílsbreyting að hætta að reykja og stór ákvörðun að taka stjórnina í sínar hendur. Gerðu þér grein fyrir að þetta er að miklu leyti spurning um hugarfar. Þú verður að byggja upp það hugarfar með sjálfum/sjálfri þér að þér muni takast þetta. Stappaðu í þig stálinu og segðu við sjálfa/n þig: Ég veit að ég get þetta! Því það sem skiptir mestu máli í þessu sambandi er trúin á eigin getu. Ef þú hefur reynt áður að hætta en ekki tekist, þarftu að líta á þá reynslu á jákvæðan hátt. Hvernig get ég lært af henni? Hvað get ég gert öðruvísi núna?