Öryggisins vegna er ekki mjög mikill munur á 2+1 eða 2+2 vegum
Þóra Arnórsdóttir fréttamaður stýrði fundi og pallborði en fystur tók til máls 
Guðlaugur þór Þórðarson heilbrigðisráðherra. Erindi ráðherra má skoða hér.
Haraldur Sigþórsson, verkfræðingur hjá Línuhönnun og kennari við Háskólann í Reykjavík, tók næstur til máls en erindi sitt nefndi hann: ,,2+1 vegir - öruggur og ódýr valkostur". Haraldur sagði að erindið væri nokkuð langt og margar glærur en það væru margir þættir sem hann teldi nauðsynlegt að tala um.
Hér er hægt að skoða fyrirlestur Haraldar.
,,2 + 2 = 0 – reiknum dæmið til enda" nefndi Steinþór Jónsson, formaður Samstöðu og FÍB, erindi sitt. Fyrirlestur hans er hægt að skoða hér.
Að auki kom fram í máli Steinþórs að í Morgunblaðinu í morgun hefði verið grein sem tengdist umræðuefni fundarins og hann gæti ekki annað en tekið til sín það sem dregið var út í feitletri í greinni. En hann vildi árétta að hann og Samstaða væru ekki að stilla neinum upp við vegg heldur væru þau einfaldlega að tala um slysalaust Ísland til framtíðar. Það hefði verið Samstaða sem á sínum tíma setti niður krossana við Kögunarhól á Suðurlandsvegi og nú hefðu þau þurft að fara aftur eftir jól og bæta við 6 krossum. Á sama tíma hefðu engin banaslys orðið á Reykjanesbrautinni. Samt væri ekki enn búið að ná 5 stjörnum á þá kafla Reykjanesbrautar sem búnir væru, því ýmis atriði ætti þar eftir að laga.
Erindi Ágústar Mogensen, forstöðumanns rannsóknarnefndar umferðarslysa, var: ,,Framanákeyrslur 1998-2007 - Gögn rannsóknarnefndar umferðarslysa um banaslys". Fyrirlesturinn má skoða hér.
Ágúst minntist einnig á að þó að mikið væri búið að kvarta yfir 2+1 vegkaflanum í Svínahrauni væri samt ljóst að hann hefur komið í veg fyrir mörg slys. Í sínum fyrirlestri lagði hann áherslu á mikilvægi þess að koma í veg fyrir framanákeyrslur. Hann nefndi í því sambandi að öryggisbúnaður bíla væri ekki þannig byggður að hann verði fólk við framanákeyrslur við 90 km hraða. Þannig árekstra þyldi mannslíkaminn einfaldlega ekki. Þegar bílar eru öryggisprófaðir þá eru þeir á mun minni hraða eða 64 km. Hann benti síðan á stefnu Vegagerðarirnnar, sem lesa má á heimasíðu stofnunarinnar – og varpaði fram spruningunni: ,,hvor leiðin, 2+2 eða 2+1, á betur við stefnuna?"
Hvað fannst fundarmönnum?
Pallborðsumræður voru síðastar á dagksrá en í þeim tóku frummælendurnir þátt auk Þórólfs Þórlindssonar, forstjóra Lýðheilustöðvar. Fundargestum gafst þó fyrst kostur á að koma með spurningar eða ábendingar til pallborðsins:
Sigurður Grétar Guðmundsson, búsettur í Þorláksshöfn, tók fyrstur til máls. Hann sagði að búið hefði verið að ákveða að Suðurlandsveginn yrði 2+1 akreina vegur en við síðustu sveitarstjórnarkosningarnar hefði 2+2 umræðan farið í gang, sem hefur komið í veg fyrir að vegurinn væri kominn í framkvæmd. Og kunni hann stjórnamálamönnum litlar þakkir fyrir.
Brynjólfur Mogensen, formaður slysavarnaráðs, benti á mikilvægi tímans; hann væri fjármunir, slys og stundum banaslys. Hvert ár sem tapaðist í framkvæmdinni við að bæta vegi leiddi til þess að við töpuðum mannslífum. Svo lítill munur virtist vera á öryggi þessara tveggja vegagerða; að menn ættu ekki að vera að bíða - það væri ekki of seint að snúa til betri vega.
Guðmundur Sigurðsson, frá Selfossi, sagði að sér fyndist umræðan á fundinum vera eins og að menn væru að míga í skóinn sinn. Það væri búið að ákveða að Suðurlandsvegur yrði 2+2 akreinar. Það væri verið að hanna veginn, svo hann skildi ekki þessa umræðu hér. Það væri eins og menn væru að tala sig niður á að stoppa þessa framkvæmd. 2+2 vegur væri framtíðin og eina örugga leiðin.
Sigurður Guðmundsson, landlæknir, sagðist taka undir orð Brynjólfs Mogensen. Einnig væri hann, og aðrir, sammála Steinþóri um að umferðin á Reykjanesbrautinni væri, eins ókláruð og hún væri, afslappaðri nú eftir vegabæturnar. En að jafnvel svo rík þjóð sem Íslendingar þurfi að horfast í augu við kostnað. Í fyrirlestri Haraldar hefðum við séð tölur yfir öryggi þessara mismunandi vegagerða, sem sýndu að munurinn þar væri ekki mjög mikill, en munurinn á kostnaði væri aftur á móti mjög mikill. Og skiptir kostnaður ekki máli?
Jón Svavarsson kynnti sig sem vegfaranda í umferðinni sl. 30-40 ár. Hann vitnaði í orð ráðherra um hindrunarlausari og hættuminni umferð og í því sambandi að samgöngur væru til þess að koma fólki áfram. Í núverandi vegakerfi væri of mikið um hindranir. Einnig að Ágúst hefði talað um að framanákeyrslur væru alvarlegustu slysin. Þar hlytu 2+2 vegirnir að tala sínu máli.
Þuríður Bachman, þingmaður, spurði hvort skoðaður hefði verið sá tími sem slysin eiga sér stað og hvernig bílar það væru sem fólk, sem lenti í banaslysunum, hefði verið í. Fundarstjóri sagði nú að tíminn leyfði ekki fleiri fyrirspurnir úr sal ef panelþátttakendur ættu að geta komið með viðbrögð við þeim. Þóra bætti þó við þremur spurningum: hvers vegna eru allir sérfræðingar sammála um að vegurinn á milli Hveragerðis og Selfoss eigi að vera 2+2? Hvers vegna er horft 20 ár fram í tímann við hönnun? Og hversu erfitt er að breyta 2+1 vegi í 2+2?
Viðbrögð pallborðsins
Þóra gaf Haraldi fyrstum orðið og sagðist hann myndi svara síðustu spurningum fyrst: Hvað varðaði vegakaflann á milli Hveragerðis og Selfoss þá væru tvær ástæður fyrir því að menn vildu hafa veginn þar 2+2; meiri umferð væri þarna en annars staðar, þ.e. mikið um staðbundna umferð, og vegurinn væri mjög lélegur. Það myndi henta vel að gera annan veg þarna við hliðina og laga veginn sem fyrir er. 20 ára talan í hönnun væri ekki heilög en menn yrðu að vera með einhver viðmið - og spár miðuðust oft við þessa tölu. Hvað varðaði spurninguna um að breyta 2+1 í 2+2 þá væri hægt er gera 2+2 veg með þröngu þversniði. Ef ekki þyrfti að vera stór miðeyja þá mætti bæta akrein við 2+1 veg og hafa víravegrið í miðju. Ef gert væri ráð fyrir þessu í upphaflegri hönnun þá væri þetta ekki mikið mál. Hann væri aftur á móti ekki með kostnaðartölur vegna þessa. Haraldur sagði að lokum að þetta væri t.d. vel hægt að gera við Suðurlandsveg. Um ábendigu Sigurðar Grétars sagði hann að það væri rétt að búið hefði verið að hanna 2+1 veg og að nú væri verið er að hanna 2+2 veginn. En hann ætti m.a. eftir að fara í umhverfismat og það myndi tefja framkvæmdina talsvert. Um ummæli landlæknis og sálrænu áhrifin sagði hann að það bætti alltaf umferðarmenninguna að hafa góða vegi, hvort sem þeir væru 2+2 eða 2+1. En peningar skipti að sjálfsögðu miklu máli og að við þyrftum að nota þá á sem hagkvæmastan hátt við að auka umferðaröryggi sem mest.
Ágúst Mogensen fékk því næst orðið og varpaði fram spurningu um það hvers vegna verið væri spá 2+1 vegi. Svarið væri að menn væru að horfa á allar vegagerðir og spyrja sig hvað væri hægt að fá fyrir peningana. Hann sagðist ekki myndi blanda sér í deilurnar um Suðurlandsveginn en áréttaði að það þyrfti að horfa jákvætt á 2+1 vegi. Svarið við spurningu Þuríðar væri að flest umferðarslys, og banaslys, yrðu um miðjan dag og tengdust einfaldlega umferðinni. Hvað ökutækin varðaði þá væri það í um 60-70% tilvika sem þyngdarmunurinn á milli ökutækja orsakaði alvarleika slysanna. Í yfir 90% tilfella farast ökumenn léttari ökutækjanna.
Þórólfur Þórlindsson sagði m.a. að við ákvarðanir um vegagerð yrðu menn að horfa til langs tíma og hafa heildarsjónarmiðin í huga. Þegar ákvörðun væri náð yrðu menn svo að standa við hana - ekki skipta um hest í miðri á. Heildarsjónarmiðið væri öryggi og augljóst væri að við fengjum mest fyrir peninginn með því að leggja 2+1 vegi. Afmarkaðar aksturstefnur skiptu þar megin máli. Huga þurfi sérstaklega að stofnvegunum út frá Reykjavík. Hvernig spáum við fyrir umferðarþunga Suðurlandsvegar? Við þurfum að horfa á þessar spár út frá tiltölulega víðum öryggismörkum og líka að horfa á dreifinguna, t.d. í tengslum við það sem kom fram að slysin verða flest þegar umferðarþunginn er sem mestur. Að lokum sagðist Þórólfur vilja koma með sína eigin ábyrgðarlausu skoðun, þ.e. að flýta ætti framkvæmdum við Suðurlandsveg og hefja þær sem fyrst.
Steinþór fékk lokaorðið og sagði að hann og þau samtök sem hann talaði fyrir væru ekki að tefja tímann og benti á að í raun mætti segja að í heildina værum við almennt um 6 árum á eftir áætlun með allar framkvæmdir. En dæmin sönnuðu að við gætum vel unnið hratt þegar til kastanna kæmi. Hann sagðist síðan vilja árétta að hann væri ekki að gera lítið úr 2+1 vegum. Þeir ættu vel við á mörgum stöðum, t.d. frá Þorlákshöfn að Suðurlandsvegi. Hann sagði frá því að Samstaða hefði notað um 80% af sínu fjármagni til að auglýsa betri umferðarmenningu og benti á að í fyrra hefðu mun færri látist en árin á undan, eða 15 manns sem þó væri auðvitað alltof mikið. En í fyrra hefði líka verið í fyrsta sinn sem allir viðkomandi aðilar hefðu verið að tala saman. Það væri árangur – og hann sagist vilja fullyrði að sá góði árangur sem þó hefði náðst í fyrra væri þessu að þakka.
Þóra sleit því næst fundi með ósk um að árið 2008 yrði gott ár í umferðinni.
Samantekt: Bryndís Kristjánsdóttir, sviðsstjóri samskipta- og fræðslusviðs Lýðheilsustöðvar