Hvað við borðum getur svo sannarlega haft áhrif á heilsuna. Það er vel þekkt staðreynd að tíðni ýmissa langvinnra sjúkdóma á borð við hjarta- og æðasjúkdóma, ýmsar tegundir krabbameina, sykursýki tegund 2, offitu ofl. tengist mataræði. Það er því mikilvægt, nú þegar matvælaverð hefur hækkað mikið og tekjur heimilanna í mörgum tilfellum dregist verulega saman, að staldra við og huga að því hvað við getum gert til að borða hollt á sem hagkvæmustu verði. Við megum ekki láta efnahagsástandið verða til þess að mataræðið breytist til hins verra. Hér eru nokkur ráð til að halda mataræðinu hollu og góðu á sem hagkvæmastan hátt. Lesa meira

Lesa meira

Lesa meira

Lýðheilsustöð hefur birt tölur um fæðuframboð á Íslandi fyrir árið 2007 hér á heimasíðunni. Þessar upplýsingar eru unnar reglulega og þótt þær veiti ekki upplýsingar um neyslu gefa þær vísbendingar um þróun á mataræði þjóðarinnar.

Lesa meira

Lesa meira

Lesa meira

Lesa meira

Lesa meira

Hér verða ýmsir fyrirlestrar tengdir næringu. Lesa meira

Texti fræðsluritsins Næring ungbarna hefur verið þýddur á fimm tungumál, sem prenta má út og afhenda með bæklingnum. Lesa meira

Yfirlit yfir fjölmiðlaumfjöllun um Holdafar-hagfræðileg greining í tilefni af og í tengslum við útkomu bókarinnar 26.11.07. Lesa meira

Texti fræðsluritsins Matur og meðganga hefur verið þýddur á sjö tungumál, sem prenta má út og afhenda með bæklingnum. Lesa meira

Greinar í greinaflokki sem unnin var í samvinnu við Morgunblaðið í byrjun árs 2007 og birtur í blaðinu og á heimasíðu Lýðheilsustöðvar. Lesa meira

Uppskriftabæklingurinn Borðum meiri fisk! kom út á vegum Lýðheilsustöðvar í janúar 2007. Í honum eru 20 uppskriftir af fljótlegum og góðum fiskréttum, sem einnig eru birtar, ein og ein í senn, á sunnudögum í Fréttablaðinu á tímabilinu 18. febrúar til 1. júli 2007. Jafnframt voru uppskriftirnar prentaðar stakar og hægt er að nálgast þær hjá fisksölum í landinu, í takt við þá röð sem þær birtast í Fréttablaðinu.   

Síðan má prenta þær hér af síðunni.

Lesa meira

Nauðsynlegt er að fá fitu úr fæðunni því fitunni fylgja bæði mikilvæg fituleysin vítamín og lífsnauðsynlegar fitusýrur. Það er hins vegar ekki sama hvaðan fitan kemur með tilliti til hollustunnar og þess vegna er hvatt til að velja sem oftast olíu eða mjúka fitu í stað harðrar fitu. Með harðri fitu (fita á föstu formi við stofuhita) er átt við bæði mettaðar fitusýrur og trans-fitusýrur. Transfitusýrur myndast við herðingu fljótandi fitu og er notuð í smjörlíki og ýmsar iðnaðarframleiddar vörur t.d. kex, sælgæti, snakk og fleira. Þær myndast einnig í vömb jórturdýra fyrir tilstilli örvera. Mjúk eða ómettuð fita er ýmist einómettuð eða fjölómettuð.

Lesa meira

Það er sama hversu hollur matur er valinn, það er hægt að fitna af öllu ef borðað er of mikið. Það hefur verið sannreynt í rannsóknum að langflest fólk borðar meira magn af mat og jafnvel langt umfram það sem þarf til að seðja hungrið, eftir því sem matarskammturinn er stærri. Lesa meira

Það eru þó ekki aðeins matarskammtarnir sem hafa stækkað á síðustu 15–20 árum heldur einnig matarílát, diskar og áhöld eins og Anna Sigríður Ólafsdóttir, lektor í næringarfræði við Kennaraháskóla Íslands bendir á.

Lesa meira

Rétt og hollt mataræði byggir á eðlilegum matarskömmtum. Of stórir skammtar eða of litlir skammtar geta haft til lengri tíma áhrif á heilsu. Neytendur, sem um lengri tíma hafa verið lokkaðir til magnkaupa með fjárhagslegum gylliboðum, þurfa heilsunnar vegna að læra upp á nýtt hvað er eðlileg skammtastærð. Þessi grein er hluti af greinaflokki sem er samstarfsverkefni Lýðheilsustöðvar og Morgunblaðsins. Í þessum greinum eru skoðuð nokkur íslensk matvæli á markaðnum og hvernig skammtastærðir hafa hafa breyst á síðustu 15-20 árum.

Lesa meira

Tíminn líður, enn er kominn desember og því styttist óneytanlega í jólin. Margir eru eflaust farnir að huga að jólamatnum og sumir jafnvel komnir með vatn í munninn yfir öllum kræsingunum sem ætlunin er að borða um hátíðarnar. Þar sem jólahátíðin, og í raun allur desembermánuður hjá sumum, er mikil matarhátíð er miklvægt fyrir okkur að huga að því hvernig við getum gert jólahátíðina og matinn sem henni fylgir heilsusamlegri.

Lesa meira

Það að vera foreldri er líklega eitt það vandasamasta sem tekist er á við í lífinu en jafnframt það hlutverk sem flestir taka að sér með glöðu geði og eftirvæntingu. Áður fyrr var nokkurn veginn gengið að því sem vísu að barneignir og uppeldi væru mannskepnunni eðlislægt og ekki þyrfti sérstaka ráðgjöf til þess arna. Líklega er það rétt að vissu marki að hyggjuvitið skili árangri en gott er að vita til þess að einhvers konar stuðningur og fræðsla stendur til boða til að gera gott uppeldi betra. Fjölskylda, vinir og vandamenn eru þeir sem nærtækastir eru og gott er að leita til, en einnig er starfsfólk heilsugæslunnar og annað fagfólk boðið og búið til að bjóða fram sína þekkingu þegar á þarf að halda. Lesa meira

Hér á árum áður var mikil og almenn fiskneysla eitt megin einkenni á mataræði Íslendinga. Árið 1990 mældist hún hærri en í nokkru öðru Evrópulandi og var soðin eða bökuð ýsa algengasti réttur á borðum landsmanna, samkvæmt niðurstöðum landskönnunar á mataræði sem þá fór fram. Árið 2002 var svo komið að fiskneyslan var aðeins 40 grömm á dag, sem er 30% minnkun frá 1990. Fiskneyslan hefur því nálgast það sem gengur og gerist í mörgum löndum Evrópu. Minnst var hún meðal unglingsstúlkna sem borðuðu einungis sem svarar einum munnbita á dag – enda hefur pítsan nú rutt sér til rúms sem þjóðarréttur ungra Íslendinga. Lesa meira

Hér fyrir neðan er hægt að nálgast hagnýtar ábendingar um gerð matseðla fyrir leikskóla- og grunnskólamötuneyti. Einnig eru hugmyndir að matseðlum fyrir skólamötuneyti, uppskriftir og upplýsingar um sérfæði. Lesa meira

Hvað eru ráðlagðir dagskammtar (RDS)? Lesa meira

Mikil neysla á sumum næringarefnum getur haft neikvæð áhrif fyrir heilsuna og jafnvel eitrunaráhrif. Því hafa verð sett gildi fyrir efri mörk neyslu þessara næringarefna í NNR 2004. Lesa meira

Lýðheilsustöð-manneldisráð birta nýja ráðlagða dagskammta (RDS 2005) fyrir ýmis næringarefni og koma þeir í stað RDS frá 1996. Lesa meira

Ávextir og grænmeti eru fallegir á litinn, bragðgóðir og fjölbreyttir og lífga þannig upp á hversdaglega tilveruna. Þeir gera fleira sem ekki er eins augljóst því að rannsóknir sýna að rífleg neysla á grænmeti og ávöxtum virðist minnka líkur á mörgum alvarlegum sjúkdómum, þar á meðal hjarta- og æðasjúkdómum, ýmsum tegundum krabbameina og offitu.

Lesa meira

Nú í upphafi árs fyllast líkamsræktarstöðvarnar ein af annarri af fólki fullu af eldmóði eftir hátíðarnar, eitt algengasta áramótaheitið skal uppfyllt, aukakílóin skulu burt. Þá er mikilvægt að setja sér raunhæf markmið. Margir sem vilja gennast falla í þá gryfju að fara of geyst af stað, ætla sér að taka megrunina með trompi og komast í kjörþyngd á nokkrum vikum.

Lesa meira

Holl næring er öllum nauðsynleg ekki síst börnum sem eru að vaxa og þroskast. En hvað á að gefa börnunum að borða þannig að þeim líði vel og gangi sem best í leik og starfi? Lesa meira

Öllum er ljóst að offita er vaxandi hér á landi og í nálægum löndum. Ekki þarf heldur að fjölyrða um öll þau heilsufarsvandamál sem af offitu stafa. Flestir vita líklega líka að einfaldasta leiðin til að halda þyngdinni nokkurn veginn þar sem hún fer best er að hreyfa sig meira og borða minna. Vandinn er hins vegar að málið er ekki svona einfalt, þess vegna er allt að helmingur Íslendinga of þungur. Lesa meira

Berjasprettan í ár virðist almennt vera nokkuð góð og víða farið að sjást til fólks í berjamó að tína aðalbláber, bláber og krækiber.

Lesa meira

Fyrir tveimur árum gaf Landlæknisembættið út breskan bækling um bakverki í þýðingu Magnúsar Ólasonar yfirlæknis á Reykjalundi. Nú að loknum sumarleyfum er ástæða til að fjalla aftur um bakverki og minna á bæklinginn, sem finna má á vefsíðu Landlæknisembættisins, http://www.landlaeknir.is Lesa meira

Fjölmargir Íslendingar taka E-vítamín daglega og fylgja þar fordæmi margra annarra þjóða. Tilgangurinn er að draga úr tíðni ýmissa alvarlegra sjúkdóma, þ.á.m. krabbameina, kransæðasjúkdóma og heilablóðfalla. E-vítamín er fituleysanlegt vítamín og er í hópi svonefndra sindurvara eða andoxunarefna. Talið hefur verið að með því að hindra oxun kólesteróls megi draga úr tíðni segamyndunar í kransæðum.
Lesa meira

Öll þurfum við nauðsynleg næringarefni til að halda heilsu. Hollt, fjölbreytt fæði getur veitt okkur öll þessi efni, þó með fáeinum mikilvægum undantekningum og þá sérstaklega D-vítamín sem ekki fæst í nægjanlegu magni úr algengu fæði. En verði fæðið of fábreytt eða lítilfjörlegt verða vítamín og steinefni oft af skornum skammti. Ákveðnir hópar, ekki síst aldraðir, eru líklegri en aðrir til að fá ófullnægjandi næringu. Ein leið til að tryggja sem flestum bætiefnaríkt fæði og koma í veg fyrir skort er að bæta einstökum efnum í matvæli. Lesa meira

Ef að við viljum breyta um lífsstíl og mataræði til að stuðla að betri heilsu, hvar fáum við þá upplýsingar um hvað við getum gert? Lesa meira

Meðganga er tími breytinga í lífi hverrar konu. Daglegt líf snýst nú ekki aðeins um eigin þarfir heldur einnig um þarfir annars einstaklings. Heilsusamlegt mataræði og rétt meðhöndlun matvæla skiptir því sjaldan meira máli fyrir heilsu og líðan en einmitt á þessum tíma.
Nýlega kom út á vegum Lýðheilsustöðvar, Miðstöðvar mæðraverndar og Umhverfisstofnunar bæklingur þar sem fjallað er um helstu atriði sem vert er að hafa í huga, bæði varðandi undirbúning meðgöngu og lífshætti á sjálfri meðgöngunni.

Lesa meira

Hreyfingarleysi og mataræði íslenskra barna hefur verið talsvert rætt að undanförnu, þar sem börnin hafa verið að þyngjast óeðlilega mikið. Matarvenjur heimilisins skipta þar miklu máli en einnig að börnunum standi til boða hollur og góður matur í skólanum og að þau fái næga hreyfingu. En hvað getum við helst gert til að stuðla að bættri heilsu barna okkar?

Lesa meira

Dagana 18.6 til 1.8. er átak til heilsueflingar á Akureyri og er yfirskriftin - VATN ER SVALT . Markmiðið er að hvetja fólk til heilsubætandi athafna, huga að vatnsneyslu sinni og auka þannig lífsgæði sín. Vatn er líkamanum lífsnauðsynlegt og getum við ekki lifað án þess nema nokkra daga. Við fáum vatn úr kjöti, fiski, grænmeti, ávöxtum og öðrum matvælum en mest fáum við úr drykkjum. Lesa meira

Þann 22. maí síðastliðinn samþykkti Heimsþing Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar í fyrsta sinn Aðgerðaáætlun um næringu, hreyfingu og heilsu sem nær til allra aðildarlanda (Global strategy on diet, physical activity and health). Lesa meira

Lesa meira

Lesa meira

Lesa meira

Lesa meira

Lesa meira

Lesa meira

Lesa meira

Lesa meira

Lesa meira

Lesa meira

Lesa meira

Lesa meira

Lesa meira

Borðar þú nógu hollan mat? Færðu nóg af bætiefnum og trefjum úr fæðunni? Er fitan ef til vill of mikil? Lesa meira

Fæðuhringurinn sýnir fæðuflokkana sex. Sneiðarnar eru misstórar til að leggja áherslu á að vægi hvers flokks í hollu mataræði er mismikið. Fjölbreytt fæði, þar sem borðað er úr öllum fæðuflokkum, er undirstaða holls mataræðis.

Lesa meira

Lesa meira

Lesa meira

Lesa meira

Þann 24. mars 2003 voru kynntar helstu niðurstöður úr Landskönnun á mataræði 2002, en hliðstæð rannsókn hefur ekki farið fram frá árinu 1990. Alls tóku 1366 manns á aldrinum 15-80 ára þátt í könnuninni og var svarhlutfall 70,6%.

Lesa meira

Þann 24. mars 2003 voru kynntar helstu niðurstöður úr Landskönnun á mataræði 2002, en hliðstæð rannsókn hefur ekki farið fram frá árinu 1990. Alls tóku 1366 manns á aldrinum 15-80 ára þátt í könnuninni og var svarhlutfall 70,6%. Lesa meira

Undanfarin ár hafa birst margar rannsóknir sem sýna að rífleg neysla grænmetis og ávaxta virðist minnka líkur á mörgum alvarlegum sjúkdómum, þar á meðal mörgum tegundum krabbameina, hjarta- og æðasjúkdómum og offitu. Lesa meira

Könnuð var þróun ofþyngdar og offitu meðal 45-64 ára Reykvíkinga á árunum 1975-1994 og hvort samband væri milli fæðuframboðs og ofþygdar og offitu. Þátttakendur komu úr hóprannsókn Hjartaverndar og Reykjavíkurhluta MONICA rannsóknarinnar. Lesa meira

Nýjar rannsóknir beina sjónum okkar enn á ný að hollustu omega-3 fitusýra.

Lesa meira

Á nýju ári fyllast líkamsræktarstöðvarnar af valkyrjum og víkingum í vígahug eftir hátíðarnar. Eitt algengasta áramótaheitið skal uppfyllt ? þyngdinni skal komið í lag og eitthvað gert fyrir heilsuna. Foreldrar koma börnum sínum í pössun á meðan þeir fara sjálfir í átak. En átaks er ekki síður þörf hjá börnunum. Lesa meira

Móðurmjólk er oftast mikilvægasti næringjafinn fyrstu mánuði lífsins. Mjólkurlípíðar eru áhugavert viðfangsefni þar sem að meginmagn orkunnar úr mjólkinni er fengið úr þeim, með þeim berast fituleysanleg vítamín í mjólkina og þeir veita lífsnauðsynlegar fitusýrur til vaxtar og þroskunar miðtaugakerfisins. Magn mjólkurfitu veitir 50-60% af heildarorku en magn fituleysanlegra vítamína og fitusýra er breytilegt. Lesa meira

Norðurlandamethafinn í sykuráti hefur heldur betur tekið við sér síðustu vikurnar. Varla hefur liðið sá dagur að ekki hafi verið fjallað um sykur, neyslu hans og eiginleika í einhverjum fjölmiðlanna, svo ekki sé minnst á alla umræðuna í heitu pottunum og á kaffistofunum. Lesa meira

Frá örófi alda hafa menn trúað á heilnæmi plantna ýmiss konar og lækningamátt þeirra gagnvart ýmsum kvillum. Í Egyptalandi hinu forna trúðu menn að neysla hvítkáls og lauks læknaði marga sjúkdóma, hvítlaukur var álitinn heilög planta. Grænmeti af krossblómaætt (kálgrænmeti ýmiss konar og rófur) var notað í lækningaskyni gegn m.a. höfuðverk, heyrnarleysi, niðurgangi, þvagsýrugigt og magaóþægindum. Blaðselja og gúrka voru gefnar við þvagteppu, gulertur við hjartakveisu og linsubaunir við niðurgangi og til að stuðla að jafnlyndi. Rúsínur og vínber höfðu margvísleg læknisfræðileg áhrif og voru m.a. gefin með stólpípu. Lesa meira

Ávaxta- og grænmetisneysla skólabarna er lítil samkvæmt niðurstöðum síðustu neyslukönnunnar Manneldisráðs. Könnunin, sem gerð var á árunum 1992-1993, gaf til kynna að meðalneysla barna og unglinga væri aðeins um 35 grömm á dag af grænmeti og 73 g af ávöxtum. Þetta samsvarar um einum þriðja úr gulrót og hálfri appelsínu á dag. Hér er um mun minna magn að ræða, en æskilegt getur talist. Lesa meira

Ávaxta- og grænmetisneysla hefur aukist umtalsvert hér á landi á undanförnum áratugum. Þetta sýna framboðstölur fyrir ávexti og grænmeti en þær hafa verið teknar saman fyrir tímabilið 1956-1999.

Lesa meira

Þessa viku sameinast Evrópa gegn krabbameini undir yfirskriftinni Lífgaðu upp á lífið - heilsubót með grænmeti og ávöxtum. Árvissum boðskap Evrópusamtaka krabbameinsfélaga er í þetta skiptið beint til ungra barna og foreldra þeirra og þau hvött til að hressa upp á grænmetis- og ávaxtaneysluna. Grunnurinn að lífsvenjum hvers og eins mótast snemma á lífsleiðinni og er því ástæða til að mæla með aukinni neyslu grænmetis og ávaxta strax í barnæsku. Þau börn sem fá reglulega grænmeti og ávexti eru líklegri til að halda áfram að borða þetta hollustufæði á unglings- og fullorðinsárum. En það er ekki aðeins grunnurinn að smekk manna sem lagður er á barnsárunum því fæðuvenjur í æsku hafa áhrif á heilsufar fullorðinsára. Forvarnir þarf að hefja snemma Lesa meira

Hversu eftirsóknarvert er að vera grannur? Eru menn jafnvel tilbúnir til að deyja fyrir líkamsvöxtinn? Sumir virðast vera þessarar skoðunar, alla vega þeir sem halda þyngdinni í skefjum með reykingum.
Lesa meira