Reyklaus veitingahús - Algengar spurningar

Af hverju reyklausir veitinga- og skemmtistaðir?

• Heilsa starfsmanna er ástæðan. Óbeinar reykingar eru mjög skaðlegar heilsu fólks. Þær geta haft skammtímaáhrif, eins og ertingu í augum og hálsi, en líka alvarlegri áhrif, s.s. aukið líkur á að fá hjartaáfall, lungnakrabbamein og heilablóðfall. Óbeinar reykingar eru líka sérstaklega slæmar fyrir þungaðar konur, börn, fólk með astma og öndunarfæravandamál og vandamál í hjarta og æðakerfi. Sjá nánar í kafla um skýrslur og rannsóknir.

Hverjar eru breytingarnar frá fyrri lögum?

• Frá árinu 1985 hafa þjónusturými flestra fyrirtækja og stofnana verið að færast í átt til reykleysis, samkvæmt lögum, en veitinga- og skemmtistaðir hafa hingað til fengið undanþágu. Breytingin frá fyrri lögum er því sú að undanþágan gildir ekki lengur. Sömu lög munu hér eftir gilda fyrir öll fyrirtæki – veitinga- og skemmtistaðir eru þar meðtaldir. Frá og með 1. júní 2007 verður hvergi leyft að reykja í þjónusturými veitinga- og skemmtistaða. Ekki verður leyfilegt að skipta staðnum í reykingasvæði og reyklaust svæði eða útbúa sér reykingaherbergi handa gestunum.

Fyrir hvern eru lögin?

• Starfsfólk veitinga- og skemmtistaða hefur verið einn fárra hópa sem hefur þurft að vinna í tóbaksreyk. Í ljósi mikillar og vaxandi þekkingar á skaðsemi óbeinna reykinga er þetta ekki verjandi lengur. Starfsfólk veitinga- og skemmtistaða verður að fá að njóta sama réttar og aðrar stéttir vinnandi fólks. Það er því fyrst og fremst með velferð starfsfólksins í huga sem lögunum er breytt.

Hvað þýðir þessi nýja löggjöf um reyklaus veitingarhús?

• Frá og með 1. júní 2007 er hvergi leyft að reykja í þjónusturými veitinga- og skemmtistaða. Ekki verður leyfilegt að skipta staðnum í reykingasvæði og reyklaust svæði eða útbúa sér reykingaherbergi handa gestunum. Hins vegar má leyfa reykingar á útisvæði veitinga- og skemmtistaða séu þau undir beru lofti. Ef svæðið er undir þaki, föstu eða færanlegu, má aðeins leyfa reykingar ef svæðið er að hámarki lokað að ¾ og nægjanlegt lofstreymi tryggt.

Hver er réttur þess einstaklings sem reykir?

• Þessi lög eru ekki sett til að banna fólki að reykja heldur til þess að tryggja rétt fólks til að vinna á reyklausum vinnustöðum. Þeir sem reykja geta að sjálfsögðu reykt utandyra undir beru lofti og á þeim afmörkuðu útisvæðum sem lögin leyfa reykingar á.

Mun fólk geta reykt á opnum svæðum?

• Já, svo lengi sem þau eru undir beru lofti og ekki skilgreint sem íþrótta-/þjónustu- eða atvinnusvæði. Ef svæðið er undir þaki, föstu eða færanlegu, má aðeins leyfa reykingar ef svæðið er að hámarki lokað að ¾ og nægjanlegt lofstreymi tryggt.

Hvaða aðstoð er í boði fyrir þá sem reykja og vilja hætta?

• Reyksíminn 800 6030 – aðstoð til reykleysis er gjaldfrí símaþjónusta sem aðstoðar þá sem vilja hætta að reykja. Þar er fólki vísað áfram á fleiri úrræði allt eftir þörfum hvers og eins. Hér er einnig að finna upplýsingar um þá aðila sem veita aðstoð til reykleysis. Aðstoð við að hætta.

Mun þessi lagasetning hafa áhrif á veitingarhúsarekstur á Íslandi?

• Reynsla annarra landa svo sem Íra, Skota, Svía og Kanadamanna er innleitt hafa sambærileg lög er að þetta hefur allstaðar gengið vel fyrir sig. Ekki hafa komið fram nein áreiðanleg gögn sem gefa veitingamönnum tilefni til að hafa áhyggjur af þessu. Í þeim löndum sem sambærileg lög hafa verið innleidd hefur veltan ýmist staðið í stað eða aukist í kjölfar lagasetningarinnar.

Eru óbeinar reykingar hættulegar?

• Já. Þær auka líkurnar á lungnakrabbameini, hjarta- og æðasjúkdómum og heilablóðfalli auk þess að hafa töluverð skammtímaáhrif s.s. ertingu í augum og hálsi. Óbeinar reykingar eru líka sérstaklega slæmar fyrir þungaðar konur, börn og fólk með astma og öndunarfæravandamál. Reykurinn sem stígur upp af sígarettu er hættulegri en reykurinn sem reykingarmaðurinn sogar ofan í sig. Mikilvægt er að hafa í huga að 85% af tóbaksreyk er bæði ósýnilegur og lyktarlaus en getur samt valdið skaða.

Er ekki hætt við að fólk hætti að fara út að borða og út á lífið?

• Hvorki reynsla annarra landa né íslenskar rannsóknir gefa tilefni til að ætla það. Í mars 2007 voru viðhorf landsmanna til reyklausra veitingahúsa skoðuð. Þar kom fram að 74% svarenda voru fylgjandi því að allir veitinga- og skemmtistaðir verði reyklausir. Í könnuninni kom einnig fram að um og yfir 90% svarenda telja sig koma til með að fara jafn oft eða oftar á veitinga- og skemmtistaði þegar þeir verða reyklausir. Þegar hópurinn sem sækir staðina oftar en einu sinni í mánuði er skoðaður sérstaklega kemur jafnframt í ljós að mun fleiri segjast ætla að fara oftar á þessa staði en þeir sem ætla að fara sjaldnar. Þessar niðurstöður benda til þess að veitingamenn þurfi ekki að óttast minni aðsókn.

Hver á að gæta þess að ekki sé reykt innanhúss?

• Eigendur veitingahúsa bera ábyrgð á því að gestir staðana brjóti ekki reykbannið. Heilbrigðiseftirlit sveitafélaganna hafa hins vegar eftirlit með því að eigendur virði lögin. Auk þessa er almenningi velkomið að krefjast reyklauss umhverfis.  

Hvað eiga þeir sem reykja að gera?

• Þeir sem vilja reykja verða að fara út. Markmið laganna er ekki að fá fólk til að hætta að reykja heldur að vernda heilsu starfsfólks veitingahúsa fyrir skaðlegum áhrifum tóbaksreyks og tryggja rétt þeirra á reyklausu umhverfi. Þeir sem vilja hætta geta hins vegar fengið aðstoð mjög víða. Aðstoð við að hætta.

Hvað ef einhver reykir inni?

• Gestir sem reykja inni þrátt fyrir lögin skal meðhöndla eins og aðra gesti sem brjóta lög og reglur. Byrja skal á að ræða við þá og ítreka við þá að samkvæmt lögum sé bannað að reykja á veitinga- og skemmtistöðum, ef það dugar ekki er í versta falli hægt að vísa þeim burt af staðnum. Samkvæmt 20. gr. Tóbaksvarnalaga er umráðamanni húsakynna heimilt að veita þeim sem heldur áfram að reykja áminningu og vísa hinum brotlega úr húsakynnum láti hann sér ekki segjast.

 Hvað um eftirlit og viðurlög ef fólk fer ekki eftir nýjum lögum og reglugerðum?

•  Sjá svar undir liðnum Eftirlit og viðurlög.